Yeryüzünde bilinen en sert madde elmastır. Karbon atomlarının kristalize olması ile oluşur. Bu kristaller sekizgen bir yapıdadır ve 4 ayrı atoma kısa, güçlü bağlar ile bağlıdırlar.
Doğal elmas, yer kabuğunun derinliklerinde ortaya çıkar. Yüzeyden 150 Km. kadar derinliklerde oluşan basınç ve sıcak, karbon atomlarının elmas oluşturmasına neden olur. Yer kabuğu hareketleri özellikle volkanik patlamalar, elmasların yer kabuğu yüzeyine taşınmasına neden olurlar.
Ultramafik kayaçlardan kimberlitin, bir varyasyonu olan lamproite doğal elmaslara ev sahipliği yapar. Elmasın sertlik derecesi 10′dur ve en sert maddedir. En çok Avustralya, Gana, Zaire, Güney Afrika, Amerika ve Rusya’da çıkartılır.
Bir ton kayacın işlenmesi ile ortalama 2.9 karatlık elmas elde edilebilmektedir. Elmaslar özel bir birimle ölçülürler. Bu birim karattır. 1/5 gr. 1 karattır. Karatın %1′ne 1 point denir. Bir elmasın kaç karat olduğu, geometrik ölçümlerin matematik işlemlerden geçirilmesi ile hesaplanır.
Örneğin: Dikdörtgen bir elmas: boy (mm) x en (mm) x yükseklik (mm) x 2.417 x .0026= karat ağırlıktadır.
Oval bir elmas: en büyük çap (mm) x en küçük çap (mm) x yükseklik (mm) x .0062= karat
ağırlıktadır.
Doğal elmasların işlenmesi ile pırlanta elde edilir. Elmasların 4 temel karakteristiği vardır. Renk, kesim, hatasızlık ve sertifikasıdır.
Renk
Çok açık sarı veya kahverengiden, çok nadir pembe, mavi,yeşil renkler elmaslarda görülebilirse de işlenip, pırlanta haline geldiklerinde, renkleri pek farkedilmez. Tamamen renksiz olan pırlantalar beyaz ışığın içinden kolayca geçmesine olanak verir, gökkuşağı renkleri görünür.
Genelde kullanılan elmaslar ve pırlantalar renksiz veya hafif sarımsıdır. Elması %99.95 saf karbon atomları oluşturur. Sayıları 20-30 civarında element bu yapıya girebilir ve renklenmesini sağlar. Azot sarı, baron mavi renk verirken, kristal yapısındaki bozukluklar ise pembe, kahverengi ve kırmızı renklerin oluşmasına neden olurlar. Doğal radyasyon ise yeşil tonları verir. Bazı elmasların floresans özelliği vardır, bazı elmaslarda ise gece parlama özelliği vardır, ışık enerjisi ile elmas atomları arasındaki reaksiyonlar bu ışık oyunlarına neden olur. Floresans genelde mavi renkte görülür ve bu özellik elmasların tanınmasında da yararlanılan bir faktördür.
Kesim
Yontulmamış taşların usta kesicilere ihtiyacı vardır. Taş kesmek çok beceri isteyen bir iştir. Kesimdeki oranlar, pırıltıların oluşmasını ve mükemmelliğini verir. Genelde elmaslar belirli şekillerde kesilirler. Oval, yuvarlak, armut şekli, zümrüt şekli, kalp şekli ve markiz en tercih edilen kesimlerdir. Bir elmasın kesimi hakkında genelde size çapları, yüzey sayısı ve yüksekliği bilgi olarak verilmelidir.
Elmas ve rengi, berraklığı konusunda olduğu gibi kesimde bir standart yoktur.
Berraklık
Elmasların berraklığını değerlendirmek, 10X büyütmeli optik aletlerin altında yapılır. Bu konuda yetişmiş bir göze ihtiyaç vardır. Elmasların çoğunda bazı lekeler bulunur. Bu lekelerin küçüklüğü ve yokluğu ışık geçişini arttıracak özelliklerdir. Elmas en çok ışık pırıltıları oluşturan taştır, ne kadar temiz ve berrak olursa o kadar daha çok pırıldar.
Berraklık fiyatı etkileyen önemli bir faktördür.
Elmaslarda iki tip leke veya defo görülür
Dış Yüzeydekiler Bunlar elmasın yapısındaki bozukluklardan olabileceği gibi sıklıkla kesim sırasında ortaya çıkan hatalardan oluşur.
İç Kısımlardaki Lekeler Bunlar elmasın içinde oluşmuş defolardır. Klasifiye edilmiş olan hatalar şunlardır:
Siyah ve karanlık noktalar Karbon artıklarından oluşur
Bulut Işık geçirgenliğinin düşük olduğu bulut izlenimi veren defolardır.
Kırık Elmasın kimyasal kristal yapısındaki kırıkları gösterir ve elmas mükemmeliğinde çok önemlidir.
Standart olarak elmasın berraklığının değerlendirlimesinde 10X büyütmeli bir el büyüteci veya aynı büyütmeye sahip bir mikroskop kullanılır. Bu büyütmede görülemeyen hiç bir kusur, var olarak değerlendirilmez.
Genel olarak değerlendirmede çok çok küçük kusurlar, küçük kusurlar, mükemmeliği bozulmuş taşlar ikişer kademeli olarak sınıflandırılırlar.
Kodu Açıklaması
I.F Tam defosuz
V.V.S1 Çok çok küçük defo. 10X büyütmede bile fark edilmesi zok zor
V.V.S2 Çok çok küçük defo. 10X büyütmede fark edilemiyen
V.S1 Çok küçük defolu. 10X büyütmede kolayca görülebilen defo
V.S2 Çok küçük defolu. 10X büyütmede kolayca görülebilen defo
S.I1 Küçük defo. 10X büyütmede kolayca görülürler
S.I2 Küçük defo. 10X büyütmede kolayca görülürler
P.1-1.1 Mükemmel olmayan taş. 10X büyütmede kolayca defo görülür
P.2-1.2 Defo çıplak gözle dahi görülür
P.3-1.3 Büyük defo, çıplak gözle görülür
Sertifika
Elmasların sertifikaları çok önemlidir. Elmas hakkındaki tüm bilgileri içerir. Elinde elması olan herkes bu konudaki yetkili kurumlara başvurarak bunların sertifikalandırılmasını isteyebilir. Bu belgede fiyat konusunda bir bilgi bulunmaz.
En yaygın sertifika vermiş kuruluşlar aşağıda verilmiştir.
GIA Gemological Institute of America
IGI International Gemological Institute
HRD High Diamond Council-Hoge Raad voor Diamant
Elmas taşlar birbirlerini çizebilirler bu nedenle ayrı ayrı saklanmaları gerekir.
Recent Comments